Sabotage klimaatbeleid

Gepubliceerd op 20 december 2011 in het blad Milieu van de Nederlandse Vereniging van MIlieuprofessionals VVM, p. 31

In zijn essay ‘Klompen in de machinerie’ maakt Jan Paul van Soest op verbijsterende wijze duidelijk dat het klimaatbeleid wordt gesaboteerd. Een recensie.

Stevig onderbouwd maakt ‘Klompen in de machinerie’ duidelijk dat er een krachtige anti-klimaatbeweging bestaat, met miljoenensteun van gevestigde bedrijven. Zonder dat echt sprake is van een complot, blijkt de tegenlobby zeer effectief en heeft geresulteerd in een falend klimaat- en energiebeleid.

Twijfel zaaien
Vooral grote Amerikaanse, Canadese en Australische bedrijven met belangen die onder vuur liggen (tabak, chemie, olie en kolen) financieren tal van neoliberale en conservatieve denktanks om effectief klimaatbeleid te ondermijnen. Bij en rond deze denktanks oftewel Policy Institutes werken als wetenschappers vermomde lobbyisten die permanent twijfel zaaien en zo maatregelen weten tegen te houden. Ze sturen een permanente stroom van studies en rapporten de wereld in, die eindeloos in de blogosfeer wordt herhaald en gerecycled en die ook in andere landen, waaronder Nederland, zijn sporen nalaat. Met als gevolg dat kretologie als “de vrije markt moet zijn werk doen” en “windmolens draaien niet op wind maar op subsidie” meer en meer domineren.

Daarnaast wordt het klimaatbeleid onbewust tegengewerkt. Dit gebeurt vooral door mensen niet willen inzien dat de gangbare wet- en regelgeving is geënt op conventionele energie. Vanuit die misvatting weigeren ze bijstelling ten gunste van duurzame energie te bespreken.


Koersverandering
De paradoxale conclusie dat het neoliberale-reactionaire denkraam leidt tot economische stagnatie onderschrijf ik hartgrondig. Hetzelfde geldt voor de aanbeveling om de lobby voor duurzame energie in Nederland te versterken. Ook onderschrijf ik het belang van meer onderzoek naar de diverse denkramen en van het onderkennen van bestaande belangen en ideologisch getinte visies in het debat.

Het essay inspireert om na te denken over de mogelijkheden om het klimaatdebat weer de aandacht te geven die recht doet aan de ernst van de problematiek. Een wereldwijde temperatuurstijging van 2 ˚C lijkt immers al onafwendbaar.

Om het klimaat- en energiebeleid op gang te krijgen is top-down beleid nodig met harde grenzen aan de ecologische impact, aldus Van Soest. Het gaat dan om sturing en randvoorwaarden die bovenlangs worden vastgelegd, zoals volledige doorberekening van maatschappelijke kosten in de energieprijs en langdurige voortzetting van bestaande stimuleringsregelingen voor duurzame energie. Van belang is ook te zorgen voor hernieuwde waardering voor kennis, feiten en wetenschap. Verder zou ik graag de aandacht voor de factor ‘macht en belangen’, waar Van Soest terecht om vraagt, consequent willen doorberedeneren in de te volgen koers. Moeten we juist vanwege de machtsfactor niet overstappen van de klimaat- op de transformatievisie? Dus stoppen met pleiten voor CO2-opslag zolang de gevestigde orde vasthoudt aan business-as-usual? En waarom zoveel oog voor de concurrentiekracht van de gevestigde energiebedrijven als deze de omslag naar duurzame energie tegenwerken? Of lopen we dan teveel CO2-reductie mis?

Boodschap verspreiden
Hamvraag is wellicht hoe de duurzaamheidsbeweging meer macht en invloed kan krijgen? Door kiezers te bereiken, adviseert Van Soest. Een aanbeveling die ik wil toevoegen is: zet zelf met de duurzaamheidbeweging alle - ook sociale - media in om een veel grotere groep burgers te bereiken met de boodschap uit dit essay: Er is sprake van bewuste en onbewuste sabotage van de o-zo-noodzakelijke transitie naar een duurzame energiehuishouding. Maak er, voortbouwend op de speelse samenvatting waarmee Van Soest het essay afsluit, een YouTube-filmpje van, verspreid het op Hyves en Facebook, en zoek draagvlak voor een documentaire of een film. Zegt het voort!

Arthur ten Wolde,
senior consultant IMSA Amsterdam
arthur.ten.wolde@imsa.nl

Klompen in de machinerie. Bewuste en onbewuste sabotage van de transitie naar een duurzame energiehuishouding. Essay (tweeluik) voor Raad Leefomgeving en Infrastructuur. Uitgave van De Gemeynt, 2011, zie www.gemeynt.nl
(knop: publicaties)